1. ความสามารถแบบ Triggered
1.1 คำที่ใช้บอกทริกเกอร์
- "When" — ทริกเกอร์ครั้งเดียวเมื่อเงื่อนไขสำเร็จ
- "Whenever" — ทริกเกอร์ทุกครั้งที่เงื่อนไขสำเร็จ
- "At" — ทริกเกอร์ ณ เวลาที่กำหนดไว้ (เช่น "At the beginning of your upkeep")
1.2 จังหวะการทริกเกอร์
- ทริกเกอร์ขึ้น stack ในครั้งถัดไปที่ผู้เล่นคนใดคนหนึ่งจะได้รับ priority
- ผู้ควบคุมความสามารถที่ถูกทริกเกอร์เป็นผู้ควบคุมมันบน stack
- ถ้ามีหลายทริกเกอร์จากเหตุการณ์เดียวกัน: active player จัดลำดับทริกเกอร์ของตนก่อน จากนั้นผู้เล่นที่ไม่ใช่ active player จึงจัดลำดับ
1.3 ทริกเกอร์ "Dies" (ตาย)
- ครีเจอร์ "ตาย" เมื่อมันเคลื่อนจากสนามไปยัง graveyard
- ทริกเกอร์ที่เช็ค "when X dies" จะดูการ์ดใบนั้นใน graveyard ณ ตอน resolve
2. กฎ Token
2.1 พื้นฐาน
- Token ถูกสร้างขึ้นจากเอฟเฟกต์ของสเปลล์หรือความสามารถ
- Token เป็นถาวร (permanent) ตราบใดที่อยู่บนสนาม
- เมื่อ token ออกจากสนาม มันจะสลายหายไป (ไม่ไป graveyard, exile หรือที่อื่นใด)
- Token ที่ควรกลับไปมือ จะสลายหายไปเฉยๆ
2.2 การก็อปปี้ Token
- ถ้าก็อปปี้ token ตัวที่ก็อปมาก็เป็น token เช่นกัน
- Token ไม่นับเป็นการ์ด แต่เป็นครีเจอร์, artifact ฯลฯ ได้
3. State-Based Actions (SBA)
State-based actions ถูกตรวจสอบตลอดเวลาโดยอัตโนมัติ โดยไม่ต้องมีผู้เล่นคนใดทำการกระทำใดๆ
3.1 SBA ที่พบบ่อย
- ครีเจอร์ที่มีความอึด (toughness) 0 หรือน้อยกว่า → ตาย
- ครีเจอร์ที่มีดาเมจ ≥ ความอึด → ตาย (ยกเว้นมี Indestructible)
- ผู้เล่นที่มีชีวิต 0 หรือน้อยกว่า → แพ้
- ผู้เล่นที่ต้องจั่วแต่ไม่มีการ์ดเหลือ → แพ้
- Planeswalker ที่มี loyalty 0 → ตาย
- กฎ Legend (Legend Rule): ถ้าถาวรระดับตำนาน (legendary) เหมือนกัน 2 ใบอยู่บนสนามภายใต้การควบคุมของผู้เล่นคนเดียวกัน → ผู้เล่นคนนั้นเลือกเก็บไว้ 1 ใบ ที่เหลือลง graveyard
- ผู้เล่นที่มีเคาน์เตอร์พิษครบ 10 → แพ้
4. ตายพร้อมกัน (Simultaneous) vs ตายทีละตัว (Sequential)
4.1 ทำไมเรื่องนี้สำคัญกับเด็ค Aristocrats
Board wipe (เช่น Toxic Deluge, Wrath of God) ทำให้ครีเจอร์หลายตัวตายพร้อมกันด้วย State-Based Action ครั้งเดียว (CR 704.3) ต่างจากการสังเวยทีละตัวผ่าน sac outlet ที่ตายเรียงกันไปทีละตัว — คำถามที่เจอบ่อยคือ ทริกเกอร์ตายจะทำงานน้อยลงไหมถ้าตายพร้อมกัน?
4.2 กฎจริง: ตัวไหนตายก็ทริกเกอร์แยกกันเสมอ
- แม้ครีเจอร์หลายตัวจะตายพร้อมกันในเหตุการณ์ SBA เดียว ระบบยังนับว่าแต่ละตัวที่ตายเป็นเหตุการณ์ที่ต้องเช็คทริกเกอร์แยกกัน (CR 603.3d, 603.6e) — ถ้าคุณมี Blood Artist และครีเจอร์ 5 ตัวตายพร้อมกันจาก board wipe, Blood Artist จะทริกเกอร์ 5 ครั้ง เหมือนตายทีละตัว 5 รอบทุกประการ ไม่ใช่ครั้งเดียว
- หลักการนี้ใช้กับการ์ดกลุ่ม death payoff ส่วนใหญ่ที่เขียนแบบ "whenever [X] creature dies" — Blood Artist, Zulaport Cutthroat, Elenda, Bastion of Remembrance ล้วนได้ผลตอบแทนเท่ากัน ไม่ว่าจะตายพร้อมกันหรือทีละตัว ตราบใดที่จำนวนครีเจอร์ที่ตายเท่ากัน
แก้ความเข้าใจผิดเรื่อง Elenda, the Dusk Rose: ข้อความจริงของ Elenda คือ "Whenever another creature dies, put a +1/+1 counter on Elenda" — สังเกตว่าไม่มีคำว่า "you control" ครีเจอร์ตัวไหนตายก็ได้ (รวมของคู่ต่อสู้ด้วย) และเธอได้เคาน์เตอร์เท่ากันไม่ว่าจะตายพร้อมกันหรือทีละตัว — บอร์ดไวป์ที่ฆ่าครีเจอร์ 6 ตัวทั่วสนามพร้อมกันให้ Elenda ได้ +1/+1 counter 6 อัน เท่ากับตายทีละตัว 6 รอบทุกประการ ไม่ได้ "จำกัดผลตอบแทน" อย่างที่มักเข้าใจผิดกัน — ยิ่งไปกว่านั้น เพราะเธอนับครีเจอร์ของคู่ต่อสู้ด้วย บอร์ดไวป์ทั้งสนามจึงเป็นผลดีกับเธอเป็นพิเศษ
4.3 กรณีที่ "ตายพร้อมกัน" ให้ผลต่างจริง
- การ์ดบางใบเขียนแบบ "Whenever one or more creatures you control die" (ดูตารางเทียบถ้อยคำในหน้ากรณีศึกษา) — แบบนี้ทริกเกอร์แค่ครั้งเดียวไม่ว่าจะตายพร้อมกันกี่ตัว ดังนั้นเฉพาะการ์ดกลุ่มนี้เท่านั้นที่ "ตายทีละตัว" ให้ผลตอบแทนมากกว่า "ตายพร้อมกัน" จริง — ต้องอ่านถ้อยคำบนการ์ดให้ละเอียดเสมอ
- Last Known Information (LKI, CR 603.10): ถ้าทริกเกอร์ต้องเช็คคุณสมบัติของครีเจอร์ตอนตาย (เช่น "ถ้าครีเจอร์ที่ตายมีพลัง 2 หรือน้อยกว่า") ระบบใช้ค่าพลัง/ความอึดล่าสุดที่ทราบก่อนมันออกจากสนาม ไม่ว่าจะตายพร้อมกันหรือทีละตัวก็ใช้หลักการเดียวกัน ไม่มีความต่าง
5. Replacement Effects (เอฟเฟกต์แทนที่)
5.1 หลักการทำงาน
- Replacement effect เปลี่ยนวิธีที่เหตุการณ์หนึ่งเกิดขึ้น — มันไม่ได้ทริกเกอร์หลังเหตุการณ์ แต่ แทนที่ เหตุการณ์นั้นไปเลย
- ใช้คำว่า "instead" (แทน)
- ตัวอย่าง: "If X would die, exile it instead" (ถ้า X จะตาย ให้ exile แทน) — การ์ดจะไม่มีวันไป graveyard
5.2 การใช้ Replacement หลายอย่างพร้อมกัน
- ถ้ามี replacement หลายอย่างที่ใช้ได้พร้อมกัน ผู้เล่น/ผู้ควบคุมที่ได้รับผลกระทบเป็นผู้เลือกลำดับ
- เมื่อเหตุการณ์ถูกแทนที่แล้ว เหตุการณ์ใหม่สามารถถูกแทนที่ได้อีก (แต่ต้องไม่ใช่เอฟเฟกต์เดียวกัน)
6. Copy Effects (เอฟเฟกต์การก็อปปี้)
6.1 การก็อปปี้สเปลล์
- ตัวก็อปมีคุณสมบัติเดียวกัน (ชื่อ, ต้นทุนมานา, ประเภท, ข้อความ, เป้าหมาย)
- ตัวก็อปไม่ถูกนับว่า "ถูกร่าย" (cast) — เพียงแค่ถูกวางบน stack
- สามารถเลือกเป้าหมายใหม่ให้ตัวก็อปได้
6.2 การก็อปปี้ถาวร (Permanent)
- ตัวก็อปมีคุณสมบัติตามที่พิมพ์บนการ์ดต้นฉบับ
- จะไม่ก็อปเคาน์เตอร์, Aura/Equipment ที่แนบอยู่ หรือประวัติ "เข้าสนามเมื่อไร"
7. Graveyard และ Exile
7.1 Graveyard
- การ์ดจะไปที่ graveyard ของเจ้าของแบบหงายหน้า
- ลำดับไม่สำคัญในเกมแบบสบายๆ (casual) แต่อาจมีผลกับบางเอฟเฟกต์
- ผู้เล่นสามารถดู graveyard ของใครก็ได้ทุกเมื่อ
7.2 Exile
- การ์ดที่ถูก exile ถือเป็น "ถูกนำออกจากเกม" ในบริบทส่วนใหญ่
- บางการ์ดมีปฏิสัมพันธ์กับโซน exile (เช่น "cast spells exiled with...")
- การ์ดใน exile จะหงายหน้าไว้ เว้นแต่การ์ดจะระบุให้คว่ำหน้าโดยเฉพาะ
8. ปฏิสัมพันธ์และกรณีพิเศษที่ควรรู้
8.1 "Dies" กับ การออกจากสนาม
- "When X dies" ทริกเกอร์เมื่อครีเจอร์เคลื่อนจากสนามไปยัง graveyard โดยเฉพาะเท่านั้น
- ถ้าครีเจอร์ถูก exile แทนที่จะตาย ทริกเกอร์ "dies" จะไม่ทำงาน
- ครีเจอร์ Indestructible ยังตายได้จากเอฟเฟกต์ที่บอกให้ "sacrifice" หรือลด -X/-X
8.2 Sacrifice กับ Destroy
- Destroy: ป้องกันได้ด้วย Regeneration หรือ Indestructible
- Sacrifice: ป้องกันไม่ได้ — แม้ครีเจอร์ Indestructible ก็ถูกสังเวยได้
8.3 Regeneration (การงอกใหม่)
- Regeneration เป็น "shield" (replacement effect ชนิดพิเศษ, CR 701.16) ที่ต้องตั้งไว้ล่วงหน้า ก่อนเหตุการณ์จะเกิด — ต้องร่าย/แอคทิเวตความสามารถ "You may regenerate target creature" ก่อนที่ครีเจอร์จะถูกทำลาย ไม่ใช่หลังจากนั้น
- เมื่อ shield ถูกสร้างขึ้น มันจะรอครั้งต่อไปที่ครีเจอร์ตัวนั้น "จะถูกทำลาย" (would be destroyed) แล้วแทนที่เหตุการณ์นั้นด้วย: คลายแท็ป, เอาดาเมจที่สะสมออกทั้งหมด, เอาออกจากการต่อสู้ และไม่ถูกทำลาย
- Shield ใช้ได้ครั้งเดียวแล้วหมดไป ไม่ว่าจะถูกใช้จริงหรือไม่ก็ตาม เมื่อครีเจอร์ออกจากสนามหรือจบเทิร์น
- ป้องกันไม่ได้กับ: Sacrifice, exile, ครีเจอร์ที่ความอึดเหลือ 0 หรือน้อยกว่าจาก SBA — เพราะสิ่งเหล่านี้ไม่ใช่ "destroy"
- ต่างจาก Indestructible ตรงที่ Indestructible เป็นเอฟเฟกต์ถาวร (static) ใช้ได้ไม่จำกัดจำนวนครั้งและไม่ต้องตั้งไว้ล่วงหน้า ส่วน Regeneration เป็นโล่ที่ต้องเตรียมก่อนและใช้ได้แค่ครั้งเดียว
8.4 "Leaves the Battlefield" (LTB — ออกจากสนาม)
- ทริกเกอร์ที่เช็คคุณสมบัติของการ์ดตอนออกจากสนาม จะดูสถานะล่าสุดที่ทราบ (last known state) บนสนาม
- ตัวอย่าง: "When equipped creature dies" — Equipment จะเช็คว่ามันแนบกับอะไรอยู่ก่อนที่ครีเจอร์นั้นจะออกจากสนาม
8.5 จังหวะของ Activated Ability
- ถ้าไม่ได้ระบุว่า "activate only as a sorcery" ความสามารถแบบ activated สามารถใช้ได้ด้วยความเร็ว instant
- Mana ability (ผลิตมานา) ไม่ใช้ stack — resolve ทันที
8.6 ระบบ Layer (สำหรับเอฟเฟกต์ต่อเนื่อง)
เมื่อถาวรหนึ่งใบถูกแก้ไขคุณสมบัติโดยเอฟเฟกต์ต่อเนื่อง (continuous effect) หลายอย่างพร้อมกัน เกมจะไม่ใช้ "ลำดับเวลา" ในการคำนวณอย่างเดียว แต่จะไล่คำนวณตาม 7 Layer ตามลำดับตายตัวนี้ก่อนเสมอ — ภายใน Layer เดียวกันจึงค่อยเรียงตาม timestamp (การ์ดที่มีผลก่อนคำนวณก่อน) หรือตาม dependency:
| Layer | ผลที่เปลี่ยน | ตัวอย่างการ์ด/เอฟเฟกต์ |
|---|---|---|
| 1 | เอฟเฟกต์การก็อปปี้ (Copy) | Clone เข้าสนามเป็นสำเนาของครีเจอร์อื่น — ก็อปชื่อ, ต้นทุน, ประเภท, P/T, ข้อความทั้งหมด |
| 2 | เอฟเฟกต์เปลี่ยนผู้ควบคุม (Control) | Mind Control — เปลี่ยนผู้ควบคุมถาวรเป้าหมายมาเป็นของตน |
| 3 | เอฟเฟกต์เปลี่ยนข้อความ (Text) | Mind Bend — เปลี่ยนคำในข้อความกฎ เช่นเปลี่ยนชื่อสีที่การ์ดอ้างถึง |
| 4 | เอฟเฟกต์เปลี่ยนประเภท (Type) | Song of the Dryads (ถาวรที่ถูกผูกกลายเป็น Forest เพิ่ม) · Blood Moon (nonbasic land ทุกใบกลายเป็น Mountain) |
| 5 | เอฟเฟกต์เปลี่ยนสี (Color) | Painter's Servant — ถาวรและสเปลล์ทุกใบเป็นสีที่เลือกเพิ่มเข้าไป |
| 6 | เอฟเฟกต์เพิ่ม/ลบความสามารถ (Ability) | Rancor (มอบ Trample) · Humility / Silence (ลบความสามารถทั้งหมด) |
| 7 | เอฟเฟกต์เปลี่ยนพลัง/ความอึด (P/T) — แบ่งเป็น 4 sub-layer | ดูตารางย่อย 7a–7d ด้านล่าง |
| Sub-layer 7 | ผลที่เปลี่ยน | ตัวอย่าง |
|---|---|---|
| 7a | Characteristic-Defining Ability (CDA) — P/T ที่นิยามจากคุณสมบัติการ์ดเอง | Tarmogoyf ("*/1+*" อิงจากประเภทการ์ดใน graveyard ทุกใบ) |
| 7b | เอฟเฟกต์ที่ "กำหนดค่า" P/T ตรงๆ (set to) | Ovinize ("target creature becomes a 0/1") |
| 7c | เอฟเฟกต์ที่ "บวก/ลบ" P/T (รวมเคาน์เตอร์ +1/+1) | Giant Growth (+3/+3) · Glorious Anthem (+1/+1 ให้ครีเจอร์ของตน) · เคาน์เตอร์ +1/+1 |
| 7d | เอฟเฟกต์ "สลับ" พลัง/ความอึด | เอฟเฟกต์ประเภท "switch power and toughness until end of turn" |
ตัวอย่างการคำนวณจริง: Grizzly Bears (2/2) ตัวหนึ่งถูกเอฟเฟกต์ 3 อย่างนี้ส่งผลพร้อมกัน — (ก) โดน Ovinize เล็ง กลายเป็น "0/1" (Layer 7b) (ข) ควบคุมโดยผู้เล่นที่มี Glorious Anthem ในสนาม ให้ +1/+1 กับครีเจอร์ของตน (Layer 7c) (ค) ควบคุมโดยผู้เล่นที่มี Adaptive Automaton ประกาศ type เป็น Bear ให้ +1/+1 กับ Bear (Layer 7c เช่นกัน)
วิธีคิด: เกมไล่คำนวณ Layer 7b ก่อน (Ovinize กำหนดค่าฐานเป็น 0/1) แล้วจึงไป Layer 7c ซึ่งมี 2 เอฟเฟกต์เรียงตาม timestamp บวกสะสมกัน (+1/+1 และ +1/+1) → ผลลัพธ์สุดท้ายคือ 0/1 + 1/1 + 1/1 = 2/3 — ไม่ใช่ "2/2 ปกติ" และไม่ใช่ "0/1 เฉยๆ" เพราะ Layer 7b ทำงานก่อน Layer 7c เสมอ ไม่ว่า Ovinize จะถูกร่ายก่อนหรือหลังการ์ดอีกสองใบ
วิธีคิด: เกมไล่คำนวณ Layer 7b ก่อน (Ovinize กำหนดค่าฐานเป็น 0/1) แล้วจึงไป Layer 7c ซึ่งมี 2 เอฟเฟกต์เรียงตาม timestamp บวกสะสมกัน (+1/+1 และ +1/+1) → ผลลัพธ์สุดท้ายคือ 0/1 + 1/1 + 1/1 = 2/3 — ไม่ใช่ "2/2 ปกติ" และไม่ใช่ "0/1 เฉยๆ" เพราะ Layer 7b ทำงานก่อน Layer 7c เสมอ ไม่ว่า Ovinize จะถูกร่ายก่อนหรือหลังการ์ดอีกสองใบ
ตัวอย่างข้าม Layer: ถ้าครีเจอร์ตัวเดียวกันโดน Turn to Frog ("target creature loses all abilities and becomes a Blue Frog with base power and toughness 1/1") ด้วย — Turn to Frog เปลี่ยนประเภทย่อยเป็น Frog (Layer 4), เปลี่ยนสีเป็นน้ำเงิน (Layer 5), ลบความสามารถทั้งหมด (Layer 6) และกำหนดฐาน P/T เป็น 1/1 (Layer 7b) ทั้งหมดนี้มาจากการ์ดใบเดียวแต่ถูก "แยก" ไปคำนวณคนละ Layer ตามชนิดของผล ไม่ใช่คำนวณรวดเดียวตามข้อความบนการ์ด — ถ้ามี Glorious Anthem อยู่ด้วย ผลลัพธ์จะยังเป็น 1/1 + 1/1 = 2/2 เพราะ +1/+1 อยู่ Layer 7c ซึ่งมาทีหลัง Layer 7b เสมอ
8.7 Double-Faced Card (DFC)
- Transforming DFC: มีด้านกลางวัน/กลางคืน; การพลิกด้านเกิดจากทริกเกอร์หรือแอคทิเวต
- Modal DFC (MDFC): เลือกด้านที่จะเล่น; ด้านหลังมักเป็นแลนด์
9. อภิธานศัพท์คำสำคัญ (Keyword Glossary)
| คีย์เวิร์ด | คำอธิบายย่อ |
|---|---|
| Affinity | ต้นทุนลดลงตามจำนวน artifact ที่ควบคุมอยู่ |
| Annihilator | เมื่อโจมตี บังคับให้คู่ต่อสู้ทิ้งถาวร |
| Bestow | ร่ายเป็น Aura หรือเป็นครีเจอร์ก็ได้ |
| Cascade | Exile การ์ดไปเรื่อยๆ จนเจอใบที่ถูกกว่า; ร่ายฟรี |
| Convoke | แท็ปครีเจอร์เพื่อช่วยจ่ายต้นทุนมานา |
| Delve | Exile การ์ดใน graveyard เพื่อจ่าย generic mana |
| Embalm | Exile จาก graveyard เพื่อสร้าง token สำเนา |
| Enlist | แท็ปครีเจอร์ตัวอื่นเพื่อเพิ่มพลังให้ผู้โจมตี |
| Equip | ความสามารถความเร็ว sorcery ใช้แนบ Equipment กับครีเจอร์ |
| Escape | ร่ายจาก graveyard; ต้อง exile การ์ดอื่นเป็นต้นทุนเพิ่ม |
| Eternalize | คล้าย Embalm แต่สร้างสำเนา Zombie ดำ 4/4 |
| Explore | เปิดการ์ดใบบนสุด; ถ้าเป็นแลนด์ใส่มือ, ถ้าไม่ใช่ใส่เคาน์เตอร์ |
| Exploit | เมื่อเข้าสนาม อาจสังเวยครีเจอร์เพื่อรับเอฟเฟกต์ |
| Exert | แท็ปและไม่คลายแท็ปเทิร์นถัดไปเพื่อรับเอฟเฟกต์พิเศษ |
| Fabricate | ใส่เคาน์เตอร์ +1/+1 หรือสร้าง token Servo |
| Flash | ร่ายได้ด้วยความเร็ว instant |
| Flashback | ร่ายจาก graveyard; exile หลังใช้ |
| Foretell | จ่าย  เพื่อ exile คว่ำหน้า; ร่ายทีหลังด้วยต้นทุนลด |
| Hexproof | ไม่สามารถถูกเล็งโดยสเปลล์/ความสามารถของคู่ต่อสู้ |
| Improvise | แท็ป artifact เพื่อช่วยจ่ายต้นทุนมานา |
| Infect | สร้างดาเมจเป็นเคาน์เตอร์ -1/-1 กับครีเจอร์, เคาน์เตอร์พิษกับผู้เล่น |
| Landfall | ทริกเกอร์ทุกครั้งที่แลนด์เข้าสนามภายใต้การควบคุมของตน |
| Madness | ถ้าถูกทิ้ง อาจร่ายด้วยต้นทุน Madness |
| Morbid | ได้เอฟเฟกต์เสริมถ้ามีครีเจอร์ตายในเทิร์นนี้ |
| Mutate | รวมร่างกับครีเจอร์ที่ไม่ใช่ human; เหลือครีเจอร์เดียว รวมความสามารถ |
| Ninjutsu | สลับตัวกับผู้โจมตีที่ไม่ถูกป้องกัน; จ่ายต้นทุน |
| Overload | จ่ายเพิ่มเพื่อเปลี่ยนเป้าหมายจาก "target" เป็น "each" |
| Prowess | ได้ +1/+1 จนจบเทิร์นเมื่อร่ายสเปลล์ที่ไม่ใช่ครีเจอร์ |
| Rally | ทริกเกอร์เมื่อ Ally เข้าสนาม |
| Rebound | หลัง resolve แล้ว exile และร่ายฟรีอีกครั้งในอัพคีพถัดไป |
| Scry N | ดูการ์ด N ใบบนสุด; วางไว้ล่างสุดหรือบนสุดตามลำดับที่ต้องการ |
| Storm | สร้างสำเนาตามจำนวนสเปลล์ที่ร่ายมาก่อนใบนี้ในเทิร์นเดียวกัน |
| Surveil N | ดูการ์ด N ใบบนสุด; วางลง graveyard หรือคืนไว้บนสุด |
| Threshold | ได้เอฟเฟกต์เสริมถ้ามีการ์ดใน graveyard 7 ใบขึ้นไป |
| Trample | ดาเมจส่วนเกินจากการต่อสู้ทะลุไปถึงผู้เล่น/planeswalker |
| Transform | พลิกการ์ด; double-faced card |
| Undying | เมื่อตายโดยไม่มีเคาน์เตอร์ +1/+1 ให้กลับมาพร้อมเคาน์เตอร์ +1/+1 |
| Unearth | นำกลับจาก graveyard; ได้ haste; exile ตอนจบเทิร์น |
| Ward | คู่ต่อสู้ต้องจ่ายต้นทุน ไม่งั้นสเปลล์/ความสามารถที่เล็งมันจะถูกเคาน์เตอร์ |